و ايثار نشان دادند . خداى سبحان نام آنان را در ديوان خواص خويش ثبت فرمود و با مجد و عظمت خود ، آنان را عزّت و سربلندى بخشيد و آن‌ها را در رتبهء بزرگان خود ملحق گرداند و به جايگاه رهبرانشان ارتقا داد ، در راه اطاعت از پروردگار خود و مبارزهء با دشمنان ، از جان خود مايه گذاشتند و در مسير ستيز با دشمن شقاوتمند ، رنج و دشوارىهاى فراوانى نصيبشان گرديد ، با اطاعت از دستورات خدا ، ارادهء آهنين‌شان تقويت شد ، در راه او مبارزه مىكردند و از نكوهش سرزنش كنندگان بيم نداشتند ، خداوند آنان را پس از رتبهء پيامبران و فرستادگان الهى ، برجسته‌ترين بهشتيان و برترين شهداى اولين و آخرين قرار داد . . . » « 1 » . منابع تاريخى در بيان تعداد ياران حضرت ، متفاوت سخن گفتهاند . ولى تاريخ در بالاترين عدد ، يارانى را كه در كربلا در كنار امام حسين عليه السّلام حضور داشتهاند ، اندكى بيش از يكصد تن دانسته است و در تعداد شهدا نيز اختلاف دارند - ولى آن گونه كه از شيخ مفيد نقل شده - بنا بر مشهور ، وى تعداد اين شهدا را 72 تن دانسته است « 2 » . چنان كه مرحوم شيخ محمد سماوى در اين كتاب به اثبات رسانده ، بين اين شهدا ، پنج تن از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از غير بنى هاشم و افزون بر اين جمع پنج نفره ، 24 تن از ياران امير المؤمنين عليه السّلام در كربلا حضور داشتهاند . صاحب كتاب « الحسين سماته و سيرته » مىگويد : . . . ياران امام حسين - با وجود تعداد اندك خود - برجسته‌ترين الگو و نمونهء وفادارى و از خودگذشتگى را ارائه دادند و در شجاعت و دلاورمردى و بىپروايى ، به مراتب برتر از سپاه كوفه بودند . امام حسين عليه السّلام در سخنان خود و خطابه‌هايى كه در روز « عاشورا » ايراد فرمود ،

--> ( 1 ) . تسلية المجالس : 2 / 346 . ( 2 ) . ر . ك : ارشاد : 2 / 113 ؛ اخبار الطوال : 259 ؛ طبرى ، تاريخ : 2 / 336 .